TAVAS ve YÖRESİ HALK OYUNLARI
(GİYSİ-OYUN-MÜZİK)

1-YÖREMİZDE KULLANILAN KADIN GİYSİLERİ: BAŞA GİYİLENLER: Başa ‘’ŞAMI’’ adı verilen ince bez sarılarak üzerine ‘’TIKKA’’ adı verilen fes giyilir. Fesin üzeri ‘’KREP’’ tabir edilen oyalı yazmayla süslüdür. Fesin arkasına bele kadar uzanan, halk arasında ‘’TEL KIRMA’’ adı verilen ‘’KURDELİ’’ takılır. Kurdelinin üzerine genç kızlarda ‘’ALHERİL’’ denilen pul işlemeli örtü örtülür. Fesin en üstünde ‘’GÜMÜŞ TEPELİK’’ , ön kısmında ise; halk arasında ‘’URBİYE’’ (Küçük altın=rubye) adı verilen altın dizesi yer alır

BEDENE GİYİLENLER: Buldan ve Ödemiş yöresinde dokunan ipeksi biçiminde ‘’BÜRÜNCÜK GÖYNEK’’ tabir edilen bolca, kollu, yakası biraz açık ‘’GÖYNEK’’ giyilir. Bürüncük Göynek üzerine ‘’GONCALI İŞLİK’’ adı verilen yaka ve kol uçları işlemeli ‘’İÇLİK’’ giyilir. Goncalı İşlik üzerine ‘’ ÜÇ ETEK’’ yani ‘’HENTERİ’’ giyilir. (Henterinin HZ.Fatıma’dan kaldığı inancından dolayı hanımların hayatları boyunca bir kez olsun henteri giymelerinin sevap olduğuna inanılır.) Üç etek kumaşları saten türü canlı ve parlak kumaşlardır. Üzerleri ‘’SIRMA’’ denilen parlak iple işlenmiştir. Üç Eteğin üzerine kışın ‘’İBADE’’ adı verilen ‘’V’’ yakalı, sırma işlemeli bol ve uzun kollu, kol yenleride ağır işlemeli kadife ceket giyilir.

Bele halk arasında ‘’EPİR’’ adı verilen ‘’ŞAL KUŞAK’’ bağlanır. Üç Eteğin altına aynı kumaştan yapılma, bel ve bilek kısımları lastikli bol dökümlü ‘’ŞALVAR’’ giyilir.Şalvarın alt ucu diz üstünden bağlanarak diz altına doğru bol dökümlü durması sağlanır.

AYAKLARA GİYİLENLER:
Ayaklara üzerinde çeşitli figürlerin bulunduğu renkli el örmesi ‘’YÜN ÇORAPLAR’’ ile ‘’YEMENİ’’ kış günleri giyilir. Yazın ise; ince çorap ve terlik tercih edilir.

AKSESUARLAR:
Boyunda halk arasında ‘’BEŞİBİRLİK’’ adı verilen beşi biryerde altın takımı, belde kuşak üstünde ve içinde oyalı çevre ve para kesesi vardır. Eller ise genellikle kınalıdır.

Kaynak:Kazım KINLI

2-YÖREMİZDE KULLANILAN ERKEK GİYSİLERİ:

BAŞA GİYİLENLER: Başta vişne çürüğü renginde kozalı fesin üzerine, güzel oyalarla bezenmiş renkli bir ‘’DALIBURUZ’’ sarılır. Siyah koza fesin tepe noktasından başlayıp Dalıburuzun altından başlayıp enseye kadar uzanır.

İÇE GİYİLENLER: Erkekler sırtlarına ‘’KUZGUN’’ adı verilen yastıkla beslerler. (Efeyi arkadan gelecek darbelere, kesici silahlara karşı koruması içindir.) Üzerine ‘’KAPUT’’ bezinden ‘’İÇLİK’’ giyilir. İçlik üstüne hakim yakalı ya kilim desenli veya beyaz üzeri çizgili kollu ‘’ZIBIN’’ giyilir. Yine kaput bezinden uzun ‘’İÇ DON’’ yazın giyilir. Kışın ise; bugün streç adı verilen pamuklu veya yünlü kumaştan yapılma uzun ‘’DİZLİK’’ giyilir.

BEDENE GİYİLENLER: Zıbın üzerine donuk mavi çuhadan yapılan, üzeri kaytan işlemeli çaprazlamasına düğmelenen, kolsuz ‘’DELME’’ giyilir. Delme üzerine gene aynı renkte ve işlemelerden yapılan kollu ‘’CEPKEN’’ giyilir. Kasıkla göğüs arasına (bele) üstüste çift ‘’ŞAL KUŞAK’’ dolanır. Onu üstüne de üzerinde halkın işlev ve uğraşılarını sembolize eden işlemeler bulunan ‘’GOLAN’’ sarılır. Kök boya ile boyanmış ibrişimden el tezgahında dokunmuş üç cm eninde üç metre uzunluğundadır. Golan üstüne işlemeli deriden yapılmış iki sıra kayışla bele bağlanan ‘’KÜTÜKLÜK’’ takılır. Tavas yöresine has en önemli parçadır. Üstünde leğen ve su ibriği ( Efelerin temizliğini sembolize eder) Karasaban, yaba, dirgen,tırmık (Geçim kaynağının çiftçilik olmasını yansıtır.) silah türleri ile ilgili figürler avcı ve av hayvanlarını sembolize eden motiflerdir. Mavi çuhadan, siyah kaytan işlemeli ‘’ŞALVAR’’ diz kapağı üzerine kadar uzanır ve bele işlemeli ‘’UÇKUR’’ ile bağlanır. Şalvar uçkuru, belin arka tarafından ‘’PIRDÖNDÜ’’ ve ‘’FİTİL’’ aracılığıyla bağlanır.

AYAĞA GİYİLENLER: Diz kapağının altına dek uzanan, işlemeli, kozalı yün çorap giyilir. Onun üzerine de ‘’BODİM’’ denilen siyah körüklü çizme giyilir. Çizme almaya gücü yetmeyenler de ayakkabı üzerine ‘’TOZLUK’’ giyerlerdi. AKSESUARLAR: Beldeki şal kuşağı zeybeğin yavuklusundan nişanlılık sembolü yöremiz kızlarının el emeklerinin ürünü olan ‘’ÇEVRE’’ adlı mendil sokulur. Bir ucu ‘’DELME’’ ye bağlı ‘’KÖSTEK’’ diğer ucu cep saati ile birlikte kuşağın içine yerleştirilir. Yine kuşağın efenin en önemli silahlarından olan ‘’KAMA’’ sokulur. Kuşağın içerisine ayrıca ‘’PİŞTOV’’ denilen tabanca yerleştirilir. Ayrıca para kesesi, tütün kesesi yada tabaka ve tesbih diğer aksesuarlardır. Yöremizde farklı k veya kültürler yoktur.

Kaynak :Kazım KINLI